ГТРК "Россия 1: Чувашия": Ирхи тĕпел. Выпуск 05.03.2019. 

Гостья программы, заслуженная артистка Чувашской Республики Надежда Кириллова, рассказывает о своём Театре поэзии, вечерах поэзии на сцене Чувашского академического театра и недавно вышедшей об этом книге.

Источник: ГТРК "Россия 1: Чувашия": Ирхи тĕпел. Выпуск 05.03.2019.  Гостья программы, заслуженная артистка Чувашской Республики Надежда Кириллова

5 марта

Март уйăхӗн 2-мӗшӗнче Çырчалли чăвашӗсем хулари «Çăлкуç» Туслăх çуртӗнче Чăваш культура кунне ирттернӗ. Мероприятие вӗсем ӗç профессийӗсен çулталăкне тата «КамАЗ» предприятин 50 çулхи юбилейне халалланă.

Автохулари «Чӗкеç» чăваш халăх ансамбльне çӳрекен аслă çулти чăвашсенчен нумайăшӗ шăпах предприятире пӗрремӗш кунранах ӗçленӗ темелле. Çавăнпах ӗнтӗ йӗркелӳçӗсем ку темăпа ятарласа пролог хатӗрленӗ те. Театрализациленӗ представленире çамрăксем пысăк стройкăна комсомол путевкипе мӗнле килнине кăтартнă вӗсем, каярах «КамАЗ» ӗçченӗсене хăйсене сăмах панă. «Телеертӳçӗ» (роле концерта ертсе пынă Вероника Шокилбаева калăпланă) тӗрлӗ ыйту парса çав самантсене тавăрнă.

Дом дружбы народов в первый день весны принимал в гостях большую творческую делегацию из Чувашии, а также писателей и поэтов соседних районов – Аксубаевского, Черемшанского и Чистопольского.

Встреча с творческой интеллигенцией прошла при участии актива редакционного литературно-творческого объединения «Радуга», библиотекарей и учителей чувашского языка школ района. 
Гостей встречали в духе нашего традиционного гостеприимства – с караваем и чувашским сара. Местные умельцы представили выставку своих работ, а авторы дарили свои книги с автографом. 
Начало большому разговору положило приветствие начальника отдела культуры исполкома района Ляйсан Нафигиной и руководителя делегации Чувашской Республики, редактора литературно-художественного журнала «Родная Волга» Лидии Филипповой.

Чăваш наци конгресĕн культура комитечĕ пуçарнă «Аваллăха упраса – малашлăха ĕненсе» проект малалла ăнăçлă ĕçлет.
Çуркуннен пĕрремĕш кунĕнче конгресс хастарĕсемпе Хĕрлĕ Чутай районĕнчи Мăн Этменти пĕтĕмĕшле пĕлÿ паракан шкулти вĕренекенсемпе вĕрентекенсем ку проектпа килĕшÿллĕн пысăк мероприяти йĕркелерĕç. 
Тĕрĕссипе каласан, ку пĕтĕм Чутай тăрăхĕшĕн анлă та пĕлтерĕшлĕ чăвашлăх уявĕ пулса тăчĕ!
Ирхине 10 сехетре Шупашкартан Мăн Этмен шкулне сумлă ЧНК делегацийĕ килсе çитрĕ. Конгресс вице-президенчĕ, ĕç тăвакан комитет председателĕ Анатолий Ухтияров, «Чăваш хĕрарăмĕ», культура комитечĕсен председателĕсем Юлия Мареева, Вера Архипова. Вĕсемпе пĕрле Чутай тăрăхне комитетсен хастарĕсем, ЧНК çумĕнчи ал-ĕç ăстисен ассоциацийĕн пайташĕсем килчĕç.

2019 çулхи нарăс уйăхĕн 21-мĕшĕнче Чăваш патшалăх педагогика университечĕн чăваш тата вырăс филологийĕн факультетĕнче «ПАЯНХИ ФИЛОЛОГИН ЫЙТĂВĔСЕМ» ятлă регион шайĕнчи ăслăлăхпа практика конференцийĕ иртрĕ. Ăна Раççей Федерацийĕн аслă професси пĕлĕвĕн хисеплĕ ĕçченĕ, литературовед, çыравçă, филологи ăслăлăхĕсен докторĕ Петр Николаевич Метин профессор çуралнăранпа 70 çул çитнине халалланă. Конференцие чăваш тата вырăс филологийĕн факультечĕн деканĕ, филологи ăслăлăхĕсен кандидачĕ Т.В. Денисова доцент уçнă, Петр Николаевичăн ăслăлăхри, вĕрентÿ ĕçĕнчи, илемлĕ пултарулăхри тивĕçĕсене асăнса паллă ăсчах чăваш халăхĕн историйĕнче курăмлă вырăн йышăннине палăртнă. Педагогика университечĕн ветеранĕ, чăваш филологи ăслăлăхне аталантарас ĕçре чылай çул вăй хунă А.

Кӑҫалхи кăрлачăн 27-мĕшĕнче Лаврентий Васильевич Таллеров ҫуралнӑранпа 90 ҫул ҫитрӗ. Пултаруллӑ сăмах ăстине хисеплесе К.В. Иванов ячӗллӗ литература музейӗнче астӑвӑм каҫӗ йĕркелерĕç. Мероприяти Чӑваш наци конгресӗ пуҫарса янӑ «Чӑваш Енӗн мухтавлӑ ҫыннисем» проектпа килӗшӳллӗн иртрӗ.
Уява музей ӗҫченĕсем, уйрӑмах унӑн ертӳҫи, Чӑваш наци конгресӗн культура комитетчӗн пайташӗ Ирина Оленкина тата Елена Кудрявцева наука сотрудникĕ тӗплӗн хатӗрленнӗ. Асӑну каҫӗ валли музейҫăсем ҫыравҫӑн пурнӑҫӗпе пултарулӑх ҫулӗ ҫинчен «Чӑвашлӑха ҫӑлтӑр ҫулӗпе» кӗнекепе документ куравӗ йӗркеленӗ. Куравра çыравçăн пурнăçĕпе, ĕç - хĕлĕпе çыхăннă документсене, автобиографиллӗ сăнÿкерчексене, ал çырăвĕсене, кĕнекисене, ĕç пÿлĕмне курма пулать.

В Чувашском книжном издательстве вышли книги Владимира Клементьева, посвященные истории становления государственности чувашского народа.

Первая книга «Истоки государственности чувашей» открывает читателям историю освоения нашими предками территории между Сурой и Волгой. Автор также рассказывает о возникновении и развитии национальной государственности чувашского народа, поиске моделей и путей самоопределения чувашей в период до создания Чувашской автономии. В издании большое внимание уделяется национально-политическому развитию народа в послеоктябрьский период. В приложении представлены статьи разных авторов о чувашах, опубликованные в газетах в начале ХХ века.

Вторая книга «Создание чувашской государственности.

Пуш уйăхĕн 2-мĕшĕнче Шупашкарта 1960-2000-мĕш ҫулсенче пурăннă  ҫуртра патшалăхăн паллă ĕҫченĕ, тăван ҫĕршывăн аслă вăрҫине хутшăннă Астапов  Леонид Игнатьевича халалласа асăну хăмине уҫнă.

Паллă пулăма Чăваш Республикин Министрсен Кабинечĕн Председателĕн ҫумĕ – Чăваш Республикин Пуҫлăхĕн Администрацийĕн Ертӳҫи Юрий Васильев, Чăваш Республикин Патшалăх Канашĕн Председателĕн ҫумĕ Юрий Кислов, Чăваш Енри АПК ветеранĕсен пĕрлешĕвĕн председателĕ Петр Ивантаев, аслă ҫулсенчи ватăсем, студентсем, хăнасем, паллă ентешĕмĕрĕн тус-тăванĕсем, Шупашкарта пурăнакансем чылайăн пухăннă.    

Мероприятине пуҫланă май, Петр Ивантаев Леонид Игнатьевичăн шăпипе паллаштарнă, кун-ҫулĕ пирки кĕскен каласа хăварнă, унăн паллă ĕҫĕсем ҫинчен чарăнса тăнă, регионта сахал мар пысăк объектсене уҫма витĕм кӳнине палăртнă.

Благодарность Управления образования администрации города Чебоксары выражена Ильиной Галине Геннадьевне, кандидату филологических наук, ведущему научному сотруднику секции фольклористики филологического направления, Федотовой Елене Владимировне, кандидату филологических наук, выпускающему редактору РИО и Кузнецову Александру Валерьяновичу, кандидату филологических наук, старшему научному сотруднику секции языкознания филологического направления Чувашского государственного института гуманитарных наук, за работу в составе экспертной комиссии городской научно-практической конференции обучающихся «Открытия юных - 2019».

Данная конференция проходила в несколько этапов: сначала работы отбирались в школах, затем в период с 18 по 22 февраля 2019 года проведен заочный (отборочный) тур данной конференции.